و گفتارى است كه زشتى آن بزرگ باشد ، و در قرآن مجيد نيز گاهى در همين معنى وسيع استعمال شده مانند وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الإِثْمِ وَالْفَواحِشَ : « كسانى كه از گناهان بزرگ و از اعمال زشت و قبيح اجتناب مىكنند . . . » ( سوره شورى آيه 37 ) . و به اين ترتيب وسعت مفهوم آيه كاملا روشن مىشود . اما اينكه مىگويد : آنها عذاب دردناكى در دنيا دارند ممكن است اشاره به حدود و تعزيرات شرعيه ، و عكس العملهاى اجتماعى ، و آثار شوم فردى آنها باشد كه در همين دنيا دامنگير مرتكبين اين اعمال مىشود ، علاوه بر اين محروميت آنها از حق شهادت ، و محكوم بودنشان به فسق و رسوايى نيز از آثار دنيوى آن است . و اما عذاب دردناك آخرت دورى از رحمت خدا و خشم و غضب الهى و آتش دوزخ مىباشد . و در پايان آيه مىفرمايد : « و خدا مىداند و شما نمىدانيد » ( * ( وَاللَّه يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ) * ) . او از عواقب شوم و آثار مرگبار اشاعه فحشاء در دنيا و آخرت به خوبى آگاه است ، ولى شما از ابعاد مختلف اين مساله آگاه نيستيد . او مىداند چه كسانى در قلبشان حب اين گناه است و كسانى را كه زير نامهاى فريبنده به اين عمل شوم مىپردازند مىشناسد اما شما نمىدانيد و نمىشناسيد . و او مىداند چگونه براى جلوگيرى از اين عمل زشت و قبيح احكامش را نازل كند . در آخرين آيه مورد بحث كه در عين حال آخرين آيات « افك » و مبارزه با « اشاعه فحشاء » و « قذف » مؤمنان پاكدامن است ، بار ديگر اين حقيقت را تكرار و تاكيد مىكند كه : « اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نمىشد ، و اگر